Eğitime Dair; LGS Kıskacında Çocukluk

Önder UÇAK

Sınavlar, Sıralamalar ve Kaçan Ayarlar
Geçen hafta üniversite sınavına hazırlanan gençlerimizin evlere tecrit oluşunu, akraba ve aile ilişkilerinden koparak nasıl yalnızlaştığını ve bu yarışın yükseköğretimde karşılık bulmadığını konuşmuştuk. Ne yazık ki benzer bir akademik travma ve stres, çok daha erken bir yaşta, ortaokul sıralarında da yaşanıyor.
Liselere Geçiş Sistemi (LGS), çocuklarımızı henüz çocukluklarını yaşayamadan ağır bir yarışın ve kategorize edilme sürecinin içine fırlatıyor.
📌 Proje Okulları ve "Kaçan Ayar"
Süreç ilk başladığında "nitelikli okul" dedik; tepkiler üzerine adını "sınavla öğrenci alan okullar" olarak değiştirdik. Fen liselerinden, meslek lisesi ve imam hatip liselerine kadar geniş bir yelpazede "Proje Okulu" modeli uygulandı. Ancak geçmiş tecrübelerden ders çıkarılmamış olacak ki, bu okulların sayısı her geçen yıl hızla artırılarak yine ayarı kaçırıldı. Kontenjanlar ve okul sayıları o kadar şişti ki, gelinen noktada sistem kendi kendini kilitledi ve şimdi bazı okulların proje statüsünden çıkarılması tartışılıyor.
📌 OBP Adaletsizliği ve Yollarda Çalınan Hayatlar
Sınav bittiğinde de kategorize etme süreci hız kesmiyor. Sınavla bir yere yerleşemeyen öğrenciler bu kez Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) ile sıralanıyor. Öyle bir ironi yaşanıyor ki; bir öğrencinin evinin tam karşısında sınavsız alan bir lise var ve çocuk oraya gitmek istiyor. Fakat puanı yetmediği için, kilometrelerce uzaktaki başka bir okula gitmeye mahkûm ediliyor.
Sonuç mu?
Erken saatlerde yollara düşen yorgun çocuklar,
Trafikte boşa harcanan saatler ve yaşanan yoğun stres,
Şehir trafiğine eklenen devasa bir yük daha.
📌 Erken Yaşta Mesleki Eğitimin Baltalanması
Bu erken başlayan akademik yarış, memleketin can damarı olan mesleki eğitime de büyük darbe vuruyor. Çocukların "en iyi akademik liseye gitme" baskısıyla yarıştırılması, meslek liselerine olan ilgiyi iyice azalttı. Dahası, meslek liselerinin ortaokul kısımlarına yönelik somut adımlar atılmadığı için, çocukların erken yaşta bir meslek öğrenip hayata atılma imkânı da ellerinden alınmış oldu.
✨ Özetle;
Önce LGS puanı, ardından OBP kıskacı... Daha 13-14 yaşındaki çocuklarımızı sınav stresleriyle, istedikleri bölümleri okuyamamama kaygısıyla baş başa bırakarak eğitim hayatının ilk büyük kırılmasını yaşatıyoruz. Çocuklarımızı sınav kağıtlarındaki sayılardan ibaret görmekten vazgeçmediğimiz sürece, bu erken yaş travmalarının faturasını toplum olarak ödemeye devam edeceğiz.